Sağlık Bakanı Sayın Recep AKDAĞ ile

"AİLE HEKİMLİĞİ" Söyleşisi(*)

Sayın Bakanım, Aile hekimliğini genel olarak tanımlar mısınız, Aile hekimliği dendiği zaman ne anlamalıyız?

Şimdi, aile hekimliği aslında insana sağlık hizmeti verilen, bireye sağlık hizmeti verilen, 20.Yüzyılda çerçeveleri belirlenmiş ama, çok eski çağlardan beri yürütülen bir hekimlik pratiğidir. Böyle başlarsak zannediyorum en doğrusu olur.

Hekimler yüz yıllar boyunca hastalarıyla yakın ilişki içerisinde hizmetlerini sürdürmüşlerdir. Bireyle, birey hastalandığında da hastalarıyla yakın ilişkiyle hizmetlerini sürdürmüşlerdir. Bu, bizim ülkemizde son yüz yılda maalesef başarılamamıştır. Batılı ülkeler bu geleneği modern çağlarda aile hekimliği ile çok güzel bir biçimde devam ettirebildikleri halde, biz bunu kendi ülkemizde devam ettiremedik. İnsanın kendisine hizmet veren hekimiyle, birebir ilişkiye girebileceği, karşılıklı güven ilişkisiyle daha sağlıklı bir alışveriş yapabilecek bir konumdan maalesef geçtiğimiz yüz yılda biz ülkemiz sağlık hizmetleri itibariyle çıkardık. Dolayısıyla sorunlar büyüyerek bugüne kadar geldi. Model anlamıyla Aile hekimliği, bir hekimin, bireylerin koruyucu sağlık hizmetleriyle, tedavi edici sağlık hizmetleriyle ve rehabilite edici sağlık hizmetleriyle entegre bir biçimde ilgilendikleri ve bunu bir kayıt aldıkları bir sistemin ifadesidir.

Yani bir ailenin bir hekimi oluyor. Bu kişiyi o hekim düzenli bir biçimde takip ediyor. Sadece hastalığında da değil… Ona rehberlik ediyor, ona destek oluyor, onun sağlıkla ilgili ihtiyaçlarına cevap veriyor, hastalandığı zaman onun tedavi hizmetlerini yapıyor. Kendisini aşan bir şey olursa, bu hizmetleri başka bir uzman hekime hastasını göndermek suretiyle ondan alıyor, fakat bütün bunları da düzenli bir şekilde bir kayıt sistemine tabi tutuyor.

Hasta tarafından bakınca; hasta kolayca ulaşabileceği bir yerde, kendine yakın bir yerde, kendi hekimiyle hemhal olmuş oluyor. Kendi hekimiyle birebir ilişkiye girebiliyor, onu tercih edebiliyor, dilediği zaman da onu değiştirebiliyor. Böylece hekimler, sorumlu oldukları kişileri çok daha yakından takip edebiliyorlar ve sistemin kontrolünden sorumlu olan kurumlar, otoriteler (Türkiye'de bu Sağlık Bakanlığı'dır biliyorsunuz), Sağlık Bakanlığı da bu meseleyi daha rahat takip edebilir hale geliyor. Ne oluyor, ne bitiyor hekimle hastası arasında? Sistemin ana mantığı bu. Ve tüm gelişmiş Avrupa Ülkelerinde farklı şekilleriyle bugün Aile Hekimliği uygulanıyor.

Başarılı bir biçimde uygulanabiliyor mu bu sistem?

Şimdi başarılı bir biçimde uygulanıp uygulanmadığına bakmadan önce, acaba kişilerin koruyucu sağlık hizmetleri dahil olmak üzere sağlık hizmetleri, Avrupa ülkelerinde mi daha iyi veriliyor? yoksa mesela Türkiye'de mi daha iyi veriliyor? Buna dönüp bakmak lazım. Hepimiz hemfikiriz, oralarda daha iyi veriliyor.

Sayın Bakanım, Aile hekimliğine geçiş için gerekli alt yapımız hazır mı? Ne gibi eksiklerimiz var?

Şimdi, mutlaka aile hekimliği uygulamaları sırasında tamamlamamız gereken ihtiyaçlarımız var. Ama Türkiye'nin şu andaki mevcut sistemi, aile hekimliğine geçişi engelleyecek bir durumda değil. Yani altyapıdan kastımız nedir? Hekimlerin hizmet vereceği binalar var mı? Bu binaların ekipmanı var mı? Aile hekimliğine geçseniz de geçmeseniz de bu binalara ve ekipmanlara zaten ihtiyacınız yok mu? Dolayısıyla eğer burada bir eksiklik varsa, bu eksikliği Aile hekimliği'ne geçseniz de tamamlamak zorundasınız geçmeseniz de tamamlamak zorundasınız. Bizim mevcut sağlık ocaklarımız, diğer bütün sağlık binalarımız ve eksikliğini duyduğumuz yerlerde de bunlara ilave edeceğimiz yeni binalar veya kiralayacağımız yeni yerler Aile hekimliği için bina itibarıyla altyapıyı oluşturacak. Ekipman derseniz, işte bir hekimin ihtiyacı olan veya ekibin sağlık hizmeti vermek için ihtiyacı olan ekipman da buralarda şuanda mevcut olduğu kadarıyla zaten var. Eksikleri de tamamlanarak yarın Aile hekimlerinin hizmetine verilmiş olacak.

Sistemini model aldığınız herhangi bir ülke var mı? Özellikle yakından incelediğiniz, Türkiye'ye uygun bulduğunuz bir model ülke?

Şimdi biz başından beri birçok ülkeyi hem teorik olarak, hem de uygulamalı anlamda inceledik. Hem bu işi takip eden arkadaşlarımız ekipler halinde bir çok ülkeyi ziyaret ettiler hem de ben ziyaret ettim. Başından beri teorik anlamda da bu böyleydi. Düşündüğümüz bir Türkiye modeli oluşturmaktır. Çünkü geniş bir coğrafyayız. Bizde Avrupa ülkelerine kıyasla çok daha fazla çocuk doğuyor. Bizim kırsalımız daha geniş. Dolayısıyla bir Türkiye modeli oluşturmak zorundaydık. Bu modeli de bugün büyük ölçüde oluşturduğumuza ben inanıyorum. Bu modelde bir kent bölgelerinde, Avrupa Birliği ülkelerindekine benzer bir uygulama olacak. Kırsalda da daha çok mobil hizmetle kendilerine ulaşacağımız ama bazı bölgelerde de yine daha önceki sağlık evleri veya sağlık ocağı sistemine benzer kuruluşlarla kendilerine ulaşacağımız bir esnek model olacak. Yani kırsalın modeliyle kentin modelini burada birbirinin aynısı gibi düşünmek yanlış olur. Dolayısıyla kendisini tam örnek aldığımız, yani şu modeli uyguluyoruz dediğimiz bir Avrupa ülkesi yok. Ama bir çok Avrupa ülkesinin modelini inceledik ve kendi modelimizi oluşturduk.

Şöyle bir endişe var. Örneğin, Bulgaristan ve Litvanya bu sisteme geçişte pek başarılı olamadılar ve bu ülkelerde hekim maaşları 100 dolar civarlarına düştü. Bu durum bizim ülkemiz için de söz konusu olabilir mi?

Bulgaristan' da hekimler, aile hekimleri özellikle benim bildiğim kadarıyla iyi para kazanıyorlar. Ama meselemiz bu değil. Türkiye ne Bulgaristan'dır ne de Litvanya'dır. Bizim birikimlerimizi, Bulgaristan veya Litvanya'nın birikimleriyle kıyaslamamak lazım. Biraz önce de söylediğim gibi her ülkenin kendine ait özellikleri var ve biz ne yaptığımızı çok iyi biliyoruz. Yani yolumuzu görmeden asla yürümüyoruz. Bakın şu andaki planımız, önce bir ilde pilot olarak çalışmalara başlamaktır, daha sonra meseleyi geliştirerek yolumuza devam etmektir.

Bu pilot il şu anda belirli mi?

Pilot il olarak birkaç il var. Bu illerin içerisinden birini seçeceğiz. Şu anda belli değil.

Bursa'da ve İzmir'de aile hekimliği merkezleri var. Bu illere öncelik sağlanacak mı?

Şöyle, biz bir atölye gibi, içinde çok rahat çalışabileceğimiz, nüfusu 500 bini çok geçmeyen bir ili öncelikle pilot il olarak düşünüyoruz. Ama ikinci sırada yani 2005'te, yaygınlaştırma dönemine geçtiğimizde ismini zikrettiğiniz bu illerimiz de söz konusu olabilir.

Genel Sağlık Sigortası'nı tam olarak uygulamaya geçmeden aile hekimliği'nin uygulamaya geçilmesinin genel olarak devletin sağlık harcamalarını en az iki kat arttıracağı yönünde görüşler var. Bu konuyu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bunlara kesinlikle katılmıyoruz. Aile hekimliği, sağlık harcamalarını arttırmaz, bilakis sağlık harcamalarını düşürür. Bizim istatistiklerimiz, şu anda Sağlık Bakanlığı sağlık kuruluşlarına başvuran vatandaşlarımızın yaklaşık olarak yarısının bu hizmeti hastanelerden almayı arzuladığını gösteriyor. Doğrudan hastanelerden aldığını gösteriyor. Dolayısıyla vatandaşımız sağlık hizmetini şu andaki mevcut sistemde, sağlık ocaklarından veya benzeri birinci basamak sağlık kuruluşlarından almıyor. Almayı kabul etmiyor.
Konuşmamızın başlangıcında da söylediğim o. Hekim birey ilişkisi kurulamadığı için vatandaşımız tercih etmiyor. Dolayısıyla insanlar hastanelere yöneliyorlar ve masraf çok çok daha fazla oluyor. Bizim hesaplamalarımıza göre, aile hekimliği sistemini başlatacağımız bir ilde mesela, vatandaşlarımızın % 10'u bile hastaneye gitmezse de aile hekiminden hizmeti alarak bununla yetinebilse bu bile sisteme bir finansal getiri haline dönüşüyor. Yalnızca % 10'luk bir kesimin hastaneye gitmesini önleyebilsek bile bu finansal açıdan karlı bir duruma geçmemizi sağlıyor. Dolayısıyla Aile hekimliği bir yük değil. Aile hekimliği bir kazanç. Finansal açıdan da bir kazanç.

Genel olarak bu konu üzerinde çok durulmakta. Özellikle sormak istediğimiz sorulardan birisiydi bu.

Kesinlikle bir yük değil. Kafasında soru işareti olan arkadaşlarımıza bunu rahatlıkla söyleyebiliyorum.

Bu sistem oturduğunda sağlık ocakları tamamen kapatılacak mı? Mobil sistemden bahsettiniz, bazı bölgelerde yine sağlık ocağı şeklinde devam mı edecek?

Sağlık ocağı şeklinde demedim. Sağlık ocaklarının bugünkü sistemine benzer bir şekilde. Şimdi, şöyle söyleyeyim size, Aile hekimliği'ne başladığımız bölgelerde bireyin sağlığından aile hekimleri ve onlarla birlikte aile sağlığı elemanları hemşireleri, ebeleri sorumlu olacak. Ama toplum sağlığı ile ilgili işleri yürütmek için de bir Kamu Sağlık Merkezi oluşturulacak. Diğer işler de bu Kamu Sağlığı Merkezi'nden yapılmış olacak. Dolayısıyla, bireyin kendisine yönelik hizmetler dışındaki hizmetler yine eskiden yürütüldüğü biçimde, ona benzer bir biçimde yürüyecek.

Aile Hekimliği sistemi tam olarak ne zaman oturtulabilecek?

Şimdi, bir pilot ille başlıyoruz. 2005'in ortalarında 5 pilot ile daha geçmeyi düşünüyoruz. Hedefimiz 2007 yılında da bütün ülkeye yaygınlaştırmaktır.

Bu pilot iller için belirlenmiş olan kriterler nelerdir?

Söylediğim gibi bir defa nüfus olarak başlangıçta üzerinde bizim rahatça çalışabileceğimiz, sonuçları tartışabileceğimiz bir nüfus olsun istiyoruz. Hem kırsalı olsun, hem de kentsel bölgesi olsun. Oradaki hekim sayısı, alt yapımız, buna uygun bir halde olsun. Bunun gibi bir takım kriterlerimiz var.

Bu uygulama hekim, bina, ekipman vb açısından düşünüldüğünde büyük şehirler de daha kolay olmaz mıydı?

Şimdi biz kolaylık aramıyoruz ki! Burada önemli olan modelin hem kırsalda hem de ortalama bir ilde nasıl yürüyeceğini görmektir. Yoksa en başarılı olacağımız bir alanı seçerek ona başlamak zaten çok doğru olmaz.

En çok merak edilen konulardan biri de kimlerin aile hekimi olacağı konusu.

Hem pratisyen hekimlerimiz, hem de uzman hekimlerimiz, dilerlerse aile hekimi olabilecekler. Bir de tabiatıyla Aile hekimi uzmanlarımız, aile hekimliği yapabilecekler.

Öncelik pratisyenlerde mi olacak böyle bir öncelik var mı?

Hayır. Bu hususta böyle bir önceliğimiz de yok.

Çünkü sadece pratisyen hekimler olacaksa, ülkemizde 30.000 civarında pratisyen var. Pratisyenlerin aile hekimi olmayanlarının nerelerde görevlendirileceği merak ediliyor.

Şimdi, biz bu işi belli bir zamana yayacağımız için, bu hususta hekimlerimiz çok rahat olmalıdırlar. Zorlamayla iş yapmayı biz sevmiyoruz. Şimdi 30.000 pratisyen hekimin aslında tamamına yakını sistem tam işler hale geldiğinde aile hekimliği yapabilecekler. Sayı olarak biz zaten şu anda ortalama 2500-3000 kişiyi öngörüyoruz. Böyle hesabedince 2500 kişi hesabederseniz 25.000 kişiye ulaşıyor. Kaldı ki sistem geliştikçe, bir hekim başına düşen birey sayısı azalacaktır. Çünkü bireyler daha fazla sistemi kullanmak isteyecekleri için. Daha gelişmiş Avrupa ülkelerinde bu sayı 2000 civarında. 2000 olarak düşünürseniz zaten 30.000 hekim lazım. Fakat, hekimler aile hekimliğinin dışında acil hekimlikleri, adli hekimlikler, işyeri hekimlikleri, toplum sağlığı hekimlikleri, biraz önce söylediğim gibi kamu sağlığı hekimlikleri gibi görevler de yapabilecekler. Bu aslında hekimlerimiz için iş alanları açısından bir çeşitliliktir. Yani herkes aile hekimi olmak zorunda olmayacak.

Muayenehaneler mevcut sistemdeki gibi devam edecek mi?

Aile hekimliğinde, aile hekimliği yapan hekimlerin bütün vakitlerini bu dolduracağı için onlara ilave başka bir iş imkanı olmuyor. Zaten zaman da olmayacak. Bakın bir de şöyle bir şey olacak, biz şimdi, 6 yıl eğitim almış olan bir pratisyen hekime, 150'ye yakın görev yüklüyoruz şuandaki mevcut sistemde. Bu, hakikaten artık bu çağda kabul edilebilir bir şey değil. Bütün Avrupa ülkelerinde, bireyle ilgilenen hekimler, aile hekimleri, 6 yıllık eğitimlerinin üzerine bir de 2 yıl, 3 yıl, bazılarında 5 yıl, eğitim aldığı halde biz sadece 6 yıl eğitim verdiğimiz pratisyen hekimlerimize hem bireyle ilgilenme görevini veriyoruz, hem de bütün çevreyle ilgilenme görevini veriyoruz. O zaman burada birey ihmal edilmiş oluyor. Yani bu 6 yıllık eğitimin üstüne bir de biz biliyorsunuz aile hekimliği sisteminde hizmet içi bir eğitim de getiriyoruz. Ancak bu şekilde bireye sağlıklı bir hizmet verebiliriz. Siz hekime bir taraftan bireyle ilgili görevler yüklerseniz, bir taraftan da gidip piyasada gıda kontrolü, çevre kontrolü gibi görevleri aynı insana yüklerseniz, bunun bugüne kadar gördüğümüz gibi çok başarılı bir biçimde yürütülemeyeceği bir gerçektir.
Bir taraftan bireyden ve onun koruyucu hizmetlerinden, tedavi hizmetlerinden sorumlu olacak, öbür taraftan adli tabiplik yapacak, öbür taraftan çevre sağlığı ile ilgili işleri yapacak. Böyle bir Süpermen yok dünyada! Biz hala Türkiye'de Türk hekimlerine böyle bir şeyi reva görüyoruz. Bu doğru değil. Böylece iş yükü hafifleyecek, bir kısmını biri yapacak işlerin bir kısmını biri.

Sayın Bakanım Aile Hekimliği sisteminde bölgeler arası denge nasıl sağlanacak?

Şimdi bölgeler arası dengeyi sağlamak için zaten tedbirlerimizi almış durumdayız. Hem ülkemizin belli bölgelerinde, istihdamda güçlük çektiğimiz bölgelerde, sözleşmeli eleman çalıştırıyoruz çok daha yüksek ücretler ödeyerek, hem de devlet memuriyetine başlayacak değerli meslektaşlarımızı önce ihtiyaç olan bölgelerden göreve başlatıyoruz. Tabii olarak böyle olmalıdır. Bunu bütün meslektaşlarımız da anlayışla karşılamalıdır. Dolayısıyla bu denge yavaş yavaş kurulmaya başlandı. Biz tabidir ki hekimimizin yeterli olduğu yerlerde önce bu işe başlayıp, sonra süreç içinde bir taraftan personel hareketlerimizi eksik olan bölgelerde doldurmak üzere harekete geçirirken, bir taraftan da aile hekimliğine geçeceğiz.

Diyelim bir bölgede hiçbir hekim aile hekimliği yapmak istemiyor, bu durumda zorunlu bir aile hekimi mi atanacak?

Bir bölgede hiç kimsenin aile hekimi olmayabileceği ihtimalini bir defa çok düşük görüyorum. Çok çok düşük görüyorum. Şimdi, belki belli bölgelerde çalışmak için sözleşmeler sırasında hekimlerimizi teşvik edeceğiz ama varsayalım Türk hekimlerinin hiç biri ülkenin bir bölgesine gitmiyor, teşvik ediyoruz, çok iyi şartlar sunuyoruz, hiç kimse gitmiyor. Tabi ki Anayasaya göre bu hizmeti sunmakla, vermekle, verdirmekle yükümlü olan hükümetler bunun tedbirlerini alıp oralara hekim göndermenin bir yolunu bulacaklardır.

Aile hekimleri ile devlet bir sözleşme yapacak mı? Yapacaksa bu sözleşmenin maddeleri şuanda belirli mi?

Aile hekimliği için tabi sözleşmeler yapılacak. Bunlar üzerinde arkadaşlarımız çalışıyorlar. Şimdi şöyle söyleyeyim ben size. Bir aile hekiminin yapması gereken işler sıralanmış, listelenmiş olacak. Biz diyeceğiz ki siz şu işleri yapmakla sorumlusunuz. Mesela hastalarınızın kaydını yapmakla sorumlusunuz. Bir gebeyi muntazam olarak her ay takip etmekten sorumlusunuz, bir bebeği her ay muntazam takip etmekten, aşılarını yapmaktan sorumlusunuz gibi... Bunları belirlemiş olacağız. Çalışma saatleri, ihlallerle ilgili prensipler vb. bu şekilde bir sözleşme yapılacak.

Aile hekimliği bir uzmanlık dalı olarak kabul edilecek mi? Bu aynı zamanda bir ünvan olarak kullanılabilecek mi?

Şimdi, bir geçiş dönemi yaşamak zorundayız. Normalde aile hekimliğini aile hekimliği uzmanları yapıyor, yapmalı. Türkiye'de aile hekimliği uzmanları var biliyorsunuz ama bunların sayısı çok az. Şimdi bir taraftan bunların sayısını artırıcı yönde tıpta uzmanlık sınavıyla ilgili tedbirleri alıyoruz, ama geçiş dönemi bir kaç yıl sürecektir. Bu geçiş dönemi boyunca pratisyen hekimlerimize Aile hekimliği ile ilgili eğitimleri almış olan pratisyen hekimlerimize Aile hekimliği yapma sertifikaları vereceğiz. Böylece onlar aile hekimliği yapacaklar.

Sayın Bakanım genel olarak tabip odalarının bu konuya pek sıcak bakmadığı biliniyor. Sizce bu durum neden kaynaklanmaktadır?

Anadolu' da birçok meslek odası buna olumlu bakıyor. Ben birçoğuyla görüştüm.

TTB'nin olumsuz baktığını biliyoruz

Türk Tabipleri Birliği'nin merkezi olumsuz bakıyor.

Genel olarak tabip odaları olumlu bakıyor diyorsunuz?

Birçok tabip odası buna olumlu bakıyor ve biz tabip odalarımızla, hekimlerimizle görüştükçe, sistemi kendilerine anlattıkça bu işe olumlu bakanların sayısı da artıyor. Nasıl olumlu bakılmayacak ki? Biz pratisyen hekimlerimize itibarlarını geriye iade ediyoruz. Kazançlarını artırıyoruz. Onların iş yüklerini azaltıyoruz. Onlara hastalarıyla güvenli bir hekim hasta ilişkisi, paraya dayalı olmayan bir hekim hasta ilişkisi oluşturuyoruz. Bunu her hekim arkadaşım ister.

En çok merak edilen konulardan biri de aile hekimlerinin özlük hakları konusu.

Aile hekimliği bir sözleşmeli statü olacak. Devlet memuru olarak çalışan arkadaşlarımızdan aile hekimliğine geçenler, bizim şu andaki tasarımızda, aylıksız izinli sayılacaklar ve diledikleri an memuriyetlerine de dönebileceklerdir. Ama aile hekimliğini geçirdikleri süreler, memuriyette geçirdikleri sürelerde aldıkları özlük hakları açısından aynı haklara da sahip olacaklardır. Emeklilikleri devlet memurlarının emekliliği gibi olacaktır. Diğer özlük hakları gibi hususlar da devlet memurlarının özlük haklarının tamamen benzeri olacaktır. Ama statü, aile hekimliği statüsü, bir özel statü olacaktır. Biz kendilerine daha fazla ödeme yapmak için de biraz buna geçtik.

İş yeri hekimlerimiz de faydalanabilecek mi?

Şu andaki düşüncemizde aile hekimliği, sadece aile hekimliği olarak. Diyelim ki toplum sağlığı veya kamu sağlığı hizmetlerinde çalışan hekimlerimiz veya başka alanlarda çalışan hekimlerimiz işyeri hekimliği yapabileceklerdir.

İşyeri hekimi, aile hekimliğini talep ederse geçiş söz konusu olabiliyor mu?

Elbette.

Aile hekimliği merkezlerinde bulunması gereken personel ve techizat gibi şartlar nelerdir?

Bunlar normal bir hekimin, bir genel pratisyenin ihtiyaç duyduğu şeylerdir. Yani uygun odalar, küçük uygun bir laboratuar, bir ekg cihazı, steteskop vb. hekimlerimizin ihtiyaç duyduğu diğer malzemeler.

Bu sistemin maliyetinin yüksek olacağı yönünde eleştiriler yapılmakta.

Ben özellikle şunu söylemek istiyorum. Bir şeye karşı çıkarken biraz alternatifini koyarak karşı çıkmak gerekir. Şimdi biz aile hekimliği yapmazsak hastalarımıza hizmet vermeyecek miyiz? Yani o zaman ekipman gerekmeyecek mi? Oda gerekmeyecek mi?

Sistemin devlete ek bir yük getireceği tartışılıyor.

Fark etmez ki! Aile hekimliğine geçmeseniz de siz bütün sağlık ocaklarınızı en mükemmel biçime getirmek zorundasınız. Şimdi buna büyük ölçüde gayret ediyoruz. Hem oraların mekanlarını, hem ekipmanlarını hastalarınıza, bireye en mükemmel hizmeti sunacak biçime getirmek zorunda değil misiniz? Aile hekimliğinden hadi vazgeçtik diyelim! Yine bunlara ihtiyacınız var. Dolayısıyla bunları konuşmak aslında abesle iştigal. Zaten yapacaksınız, bu hizmeti vermek zorundasınız. Eğer bir yerde eksikse, bugüne kadar hükümetlerimiz bunu eksik bırakmışlarsa bizden ve bizden sonra gelecek hükümetlere düşen en önemli görev bu eksikleri gidermektir. Aile hekimliğiyle ben bunu yapmayacağım diyenler buralardaki eksiklikleri gidermeyecekler mi?

Aile hekimleri haftada kaç saat görev yapacaklar?

Normal devlet memurlarının 40 saatlik çalışma saatleri geçerli olacak. Ama bunların hastalarıyla ilişkileri mesai sonrasında da kendi istekleri doğrultusunda devam edecektir.

Tatil günleri ve gece hasta baktıklarında ücretlendirmeleri nasıl olacak?

Bunlar için şimdi bir ek ücret düşünmüyoruz. Yani bu, aile hekimi ile kişi arasındaki münasebetle alakalı bir durum. Yani şu anlamda söylüyorum. Aile hekiminin biri hastasına gidip evinde bakmak hususunda daha istekli olabilir, hastası kendine telefon açtığında onunla ilgilenmek hususunda daha istekli olabilir. Diğer aile hekimi ise bu hususta pek istekli olmayabilir. Vatandaşlar da buna göre tercihlerini yapacaklardır.

Hekimin bölge ve aile seçimiyle ilgili bir tercih hakkı olacak mı?

Şöyle, sonuçta bu bir sözleşmeli statü olduğuna göre elbette hekimlerin de nerede çalışmak istedikleri konusunda hakları olacaktır. Ama biz öncelikle o bölgede çalışan hekimlere o hakkı tanıyoruz.

Sayın Bakanım, aile hekimliği ile ilgili sorulacak daha çok soru var ancak değerli vakitlerinizi aldığımızın farkındayız. Müsaade ederseniz bu konu dışında birkaç soru ile sohbetimizi tamamlamak istiyoruz.

Tabiki.

Türk Tabipler Birliği'nin ülke genelinde başlattığı beyaz eylem yürüyüşleri konusunda ne düşünüyorsunuz?

Şimdi, doğrusunu söylemek gerekirse biz bu konularla mesaimizi çok meşgul etmiyoruz. Halkımız bizden hizmet bekliyor. Dolayısıyla bu çeşitden davranışlara halkımızın çok fazla rağbet etmediğini de geçmişte gördük. Hekimlerimizin ve sağlık çalışanlarımızın da çok fazla rağbet etmediğini gördük. Biz bir taraftan hizmet veren kişilerin mutluluğunu diğer taraftan da bu hizmeti alan halkımızın mutluluğunu sağlamak için gece gündüz çalışmaya devam ediyoruz devam edeceğiz.

TTB ile Sağlık Bakanlığı arasında sanki bir kavga yada bir soğukluk varmış gibi bir görüntü var. Bu neden kaynaklanıyor?

Bizim hiç kimseyle bir kavgamız yok, hiç kimseyle bir soğukluğumuz da yok. Kapımız sonuna kadar herkese açık. Yalnız, Türkiye'de sağlık politikalarını TTB belirlemez. Türkiye'de sağlık politikalarını belirlemek hükümetlere ait bir iştir. TTB'de diğer bütün meslek örgütleri gibi kendi işini güzel bir biçimde yapması gereken bir meslek örgütüdür. Sağlıkla alakalı birçok meslek örgütü var. Yani bir TTB yok. Ama sağlıkla ilgili meselelerde bu meseleleri çözmekle sorumlu kılınmış olan bir tane Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı var.

Sayın bakanım bir de Pratisyen hekimlere getirilen reçete kısıtlaması konusu var. Büyük bir tepki aldı. Bu kısıtlamanın gerekçesi neydi? Hekimlerimize tam olarak anlatılamadı sanırız.

O husus tamamen Sağlık Bakanlığı ile ilgili bir husus değildir. Geri ödeme kurumlarıyla büyük ölçüde alakalı bir meseledir. Fakat tabi birlikte çalışıyoruz. Nitekim yapılmış olan bazı kısıtlamalar da ortadan kaldırıldı. Aslında bu hususta iyi bir denge bulmak lazım. Bütün dünyada hekimlerin kendi uzmanlık alanlarına göre ilaç yazmaları konusunda bazı kısıtlamalar vardır, tabiidir. Ancak bunun dozunu iyi ayarlamak, hem hekimin kendi alanındaki özgürlüğünü kısıtlamamak, hem de hastaların bu hususta hizmet almalarını zorlaştırmamak gerekir.

Sayın Bakanım, Genel Sağlık Sigortası kanun tasarısının eski hükümet döneminde hazırlandığı, sizin hazır tasarıyı kullandığınız söyleniyor. Yanlış anlaşılmasın, herhangi bir tartışma ortamı yaratmak için değil, sıkça konuşulduğu için bu konudaki değerlendirmelerinizi, bir hekim dergisi olarak ilk ağızdan sağlık camiasına aktaralım istedik.

Tamam. Şimdi bakınız, bilim de, siyaset de, geçmişin olumlu birikimlerinden istifade etmektir. Şu anda GSS tasarısı, Çalışma Bakanlığı'mızın sorumluluğunda yürüyen bir tasarıdır. Biz de ciddi katkılar verdik Sağlık Bakanlığı olarak. Mutlaka, Çalışma Bakanlığı'mız geçmişte bu hususta yapılan araştırmalardan, diğer çalışmalardan, diğer taslaklardan da yararlanmıştır. Tabi bir şeydir böyle olması gerekir.

Eski Sağlık Bakanımız Sayın Osman Durmuş dergimizle yaptığı bir söyleşide tasarının aynen alındığı şeklinde görüş bildirmişti. Yine eski Çalışma Bakanımız sayın Yaşar Okuyan da dergimize benzer bir açıklama yapmıştı.

Yanlış bir bilgidir. Bu tamamen yanlış bir bilgidir. Bunun üzerinde arkadaşlarımız aylarca çalıştılar.

Sayın Bakanım, son olarak hekimlerimize iletmek istediğiniz bir mesajınız varsa alalım.

Çok kısa bir dönemde, AK Parti hükümeti olarak sağlıkta son 50 yılda yapılmayan işleri yaptık. Bakınız artık bu ülkede insanlar hastane kapılarından "paran yok" diye geri çevrilmiyor. Bu ülkede bebek cenazeleri morglarda bekletilmiyor. Bu ülkede "sen SSK'lısın bu hastanenin kapısından içeriye giremezsin" ayıbına artık son verildi. Bu ülkede yeşil kartlılar, kanunu yeni yaptık biliyorsunuz, bir üçüncü sınıf vatandaş gibi artık muamele görmeyecek. Bütçe dengeleri itibarıyla 2005'in başını esas almıştık, 2005'in başından itibaren ayaktan tedavilerinde de ilaçlarını eczanelerden alabileceklerdir. Tahlil ücretleri konusunda herhangi bir sıkıntıları olmayacak.

Bu ülkede ilk defa ilaç konusunda ciddi tasarruf sağlayacak ucuzlamalar gerçekleştirdik. Toplamda 600 milyon doları bulan bazı ilaçların fiyatlarında %70'lere varan indirimler gerçekleştirdik. Ama bakınız şimdi bazıları; "indirim gerçekleşti ama kurdan dolayı yine ilaç fiyatları artacak" diyorlar. Ben soruyorum bunu söyleyenlere, 40 milyon TL'lık bir ilaç, 10 milyon TL'sına inmişse, kur farkından dolayı %10 artacaksa kaç lira olacak? 11 milyon TL olacak. Oysa bu 44 milyon TL olacaktı. Dolayısıyla buna benzer birçok şey söylememiz mümkün.

Bugün artık hastanelerimizde hastalar haklarını arayabilmeye başladılar. Yalnızca hasta hakları, yönetmeliklerden ibaret değildir. Bugün hastanelerimizde ve sağlık kuruluşlarımızda daha çok üreten, verimli olan kuruluşların mensupları döner sermayelerinden eskiden aldıklarının birkaç misli kazanabilmeye başladılar. Bütün bu hamleler devam edecek. Sağlıkta Dönüşüm Programı bütün güzelliğiyle, gücüyle ülkenin sağlık hizmetlerini iyileştirmeye devam edecek.

Sağlıkta Dönüşüm Programı'nın özellikle hekimlerimize getireceği en önemli katkı ne olacak?

Hekimlerimizin kazançları artacak, çalışma şartları iyileşecek, itibarları artacak.Teşekkür ediyorum, sağolun.

Bizlere bu kadar geniş vakit ayırdığınız ve bilgilendirdiğiniz için biz teşekkür ediyoruz. Bu görüşmenin Aile hekimliği konusunda hekimlerimize ışık tutacağına ve yararlı olacağına inanıyoruz.

(*) Bu röportaj 21 Temmuz 2004 yılında yapılmıştır.